بنزین سوپر وارداتی توسط بخش خصوصی از روز پنجشنبه 4 دی ماه توسط یک جایگاه ثابت در سعادتآباد و برخی جایگاههای سیار توزیع شد.
قیمت بنزین سوپر در جایگاه ثابت سعادتآباد، ۸۳,۷۰۰ تومان برای هر لیتر و قیمت هر لیتر بنزین سوپر توسط خودروهای سیار در سطح شهر تهران، ۸۰ هزار تومان است.
با این که ادعا میشود که عرضه بنزین سوپر برای کاهش مصرف بنزین معمولی مفید است و قرار است بخشی از تقاضای بنزین خودروهای لوکس به سمت بنزین سوپر منتقل شود، اما شواهد موضوعات دیگری را نشان میدهند.
یزدانمهر بابایی، مشاور کانون انجمن جایگاهداران سوخت، با بیان اینکه استقبال مردم از این محصول بسیار پایین بوده است، آمار فروش را گواه این ادعا دانست و گفت: «در روز اول حدود 6 هزار لیتر فروش رفت که روز دوم حتی کمتر هم شد. این عدد، واقعا ناچیز است. حتی یک جایگاه کوچک روستایی، فروش روزانهاش از این عدد بیشتر است.»
وی در پاسخ به انتشار تصاویر صفهای طولانی در فضای مجازی، گفت: «این تصاویر گمراهکننده است. در تهران 5 جایگاه سیار فعال بودند و وقتی یک نازل وجود دارد و 7 یا 8 خودرو در صف هستند، طبیعی است که صف دیده شود، اما در عمل حجم فروش بسیار پایین است. با توجه به مصرف روزانه بیش از 100 میلیون لیتری بنزین در کشور، فروش 6 هزار لیتری بنزین سوپر وارداتی کمتر از 6 هزارم درصد بازار را پوشش میدهد.»
عرضه بنزین سوپر وارداتی با قیمتهای ۸۰ تا ۸۳ هزار تومان برای هر لیتر، در عمل تصویری روشن از شکاف عمیق میان سیاستگذاری و واقعیتهای اقتصادی و اجتماعی جامعه ایران ارائه میدهد. گرچه هدف اعلامی این طرح، کاهش مصرف بنزین معمولی و هدایت بخشی از تقاضای خودروهای لوکس به سمت بنزین سوپر بوده است، اما شواهد میدانی و آمارهای رسمی نشان میدهد که این سیاست نهتنها به اهداف خود نرسیده، بلکه از اساس با تقاضای مردم همخوانی ندارد.
قیمت بنزین سوپر وارداتی، که در جایگاه ثابت سعادتآباد ۸۳ هزار و ۷۰۰ تومان و در جایگاههای سیار حدود ۸۰ هزار تومان تعیین شده، عملا آن را به کالایی لوکس و طبقاتی تبدیل کرده است.
آمار فروش نیز این موضوع را بهخوبی تایید میکند. فروش تنها حدود ۶ هزار لیتر در روز نخست و حتی کمتر از آن در روز دوم، در کشوری با مصرف روزانه بیش از ۱۰۰ میلیون لیتر بنزین، عددی تقریبا بیاهمیت است. این میزان فروش حتی در مقیاس یک جایگاه کوچک روستایی هم قابلتوجه محسوب نمیشود، چه برسد به اینکه بتواند اثری معنادار بر الگوی مصرف سوخت کشور بگذارد. به بیان دیگر، سهم بنزین سوپر وارداتی از بازار، کمتر از ششهزارم درصد است.
نکته مهم دیگر، فضای رسانهای پیرامون این طرح است. انتشار تصاویر صفهای چند خودرویی در شبکههای اجتماعی، تلاش کرد نوعی «استقبال مردمی» را القا کند، در حالی که همانطور که مشاور کانون انجمن جایگاهداران سوخت توضیح داده، وجود تنها یک نازل در جایگاههای سیار باعث میشود حتی صف ۷ یا ۸ خودرو بزرگنمایی شود. این صفها نه نشانه تقاضای بالا، بلکه نتیجه محدودیت عرضه و ساختار توزیع هستند.
از منظر اقتصادی نیز، بنزین سوپر وارداتی با این قیمت، نه جایگزین بنزین معمولی میشود و نه حتی برای بسیاری از دارندگان خودروهای بهاصطلاح لوکس جذابیت دارد. چراکه در شرایطی که اختلاف قیمت بنزین یارانهای با بنزین سوپر وارداتی دهها برابر است، انگیزهای قوی برای تغییر رفتار مصرفکننده حتی برای دارندگان خودروهای لوکس وجود ندارد.
در نهایت، میتوان گفت بنزین سوپر وارداتی، بیش از آن که ابزاری برای مدیریت مصرف باشد، به نمادی از «بنزین طبقاتی» تبدیل شده است. بنزین سوپر 80 هزار تومانی، کالایی است که نه عموم مردم توان خرید آن را دارند و نه حتی قشر مرفه آن را بهعنوان گزینهای ضروری میپذیرند. تجربه چند روزه عرضه این محصول نشان میدهد که بدون در نظر گرفتن واقعیتهای معیشتی جامعه، انتقال تقاضا صرفا در حد شعار باقی میماند.
